We dreigen dezelfde fouten te maken als voor de Grote Depressie

Deze maand negentig jaar geleden zette de Amerikaanse president Herbert Hoover zijn handtekening onder de Tarievenwet 1930, onder economen beter bekend als de Smoot-Hawleywet, naar de indieners ervan. Als economen een lijst met de meest schadelijke wetten uit de historie zouden maken, dan zou Smoot-Hawley zeker in de top drie en waarschijnlijk zelfs bovenaan staan.

De wet stelde invoertarieven in voor ruim 20.000 producten. Het duurde niet lang voordat andere landen soortgelijke maatregelen tegen de Amerikanen aankondigden. Protectionisme vierde hoogtij op de aardbol.

Grote Depressie

Economische historici zijn het er vrijwel unaniem over eens dat de Smoot-Hawley wet de recessie die gaande was in de VS promoveerde tot wat we sindsdien de Grote Depressie noemen.

Smoot-Hawley wet werd vanaf medio jaren dertig ontmanteld. Het is géén toeval dat het economisch herstel rond dezelfde tijd begon. De schade buiten het economische domein was echter inmiddels zo groot, dat die ongedaan maken niet meer kon. Nationalisme en uiteindelijk fascisme waren een direct gevolg, zaken die op hun beurt uiteindelijk tot de Tweede Wereldoorlog zouden leiden.

Historische fouten

De lokroep van ieder-voor-zich protectionistisch beleid is altijd aanlokkelijk, omdat dat beleid een ogenschijnlijk simpel en doelmatig middel is tegen grote (economische) problemen. Het bestuderen van de historie kan de wereld behoeden van het maken van dezelfde fouten als in het verleden.

’Kan’, want negentig jaar later lijkt het er sterk op dat de wereld op weg is een soortgelijke fout te maken.

Benjamin Franklin, een van de opstellers van de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring, schreef het gedicht Bij gebrek aan een spijker.

Bij gebrek aan een spijker werd de schoen verloren.

Bij gebrek aan een schoen werd het paard verloren.

Bij gebrek aan een paard was de rijder verloren.

Bij gebrek aan een renner was de boodschap verloren.

Bij gebrek aan een boodschap werd de strijd verloren.

Bij gebrek aan een slag werd het koninkrijk verloren.

En dat alles voor het gemis van een hoefijzernagel.

Het gedicht geeft mooi weer hoe een futiliteit verregaande gevolgen kan hebben. Het bovenstaande is een voorbeeld van wat bekend staat als het vlinder-effect: iedereen heeft wel eens het verhaal gehoord dat het klappen met de vleugels van een vlinder in de Amazone aan de andere kant van de wereld een hevige storm creëert.

Katalysator

Uiteraard creëert die ene vlinder zo’n hevige storm niet. De analogie staat voor dat kleine, vaak onbeduidende gebeurtenissen, als een katalysator kunnen dienen voor grote veranderingen, omdat kleine veranderingen buitenproportioneel grote gevolgen kunnen hebben. Er zijn tegenwoordig heel veel vlinders die maar wat hard met hun vleugels klappen.

Deze column is 24 juni jl. gepubliceerd in DFT.nl

Het bericht We dreigen dezelfde fouten te maken als voor de Grote Depressie verscheen eerst op OHV.

Source



Categories: Economie, Monetair, OHV, Research

%d bloggers liken dit: