Rutte geeft de Fransen een stok om hem te slaan

Als ik elk jaar slechts één jaarverslag zou mogen doorbladeren, dan zou dat het jaarverslag van De Nederlandsche Bank (DNB) zijn. Vooral de introductie door de president is, voor een econoom althans, smullen.

Dit jaar kan men bijvoorbeeld lezen dat stevige buffers hebben als land essentieel is een crisis zoals de coronacrisis het hoofd te kunnen bieden. Je kunt dan als land grootschalige steun aan de economie bieden zonder slapeloze nachten te krijgen over de te hoge schuld als gevolg daarvan. Het nieuwe kabinet moet dan ook volgens Klaas Knot voorkomen dat de Nederlandse overheidsfinanciën uit het lood slaan – een advies waarvan ik hoop dat de toekomstige regering zal opvolgen.

Eurobonds

Het advies van Knot is een universeel advies. In de coronacrisis moest de Europese Centrale Bank op grote schaal staatsobligaties kopen om zo de rentes omlaag te drukken en laag te houden zodat onder meer de overheden in het euroland te hulp kunnen schieten zonder in onoverkomelijke problemen te komen. Er moest ook een herstelfonds komen, dat gefinancierd wordt met gezamenlijke schuldbewijzen, de zogeheten eurobonds. En de begroting van de EU werd opgehoogd.

Wat al die zaken noodzakelijk maakte, was het feit dat in te veel eurolanden staatsschulden en begrotingstekorten voor de coronacrisis veel te hoog waren. Moet je eens voorstellen hoe het de muntunie afgelopen jaar was vergaan als de staatsschulden lager waren geweest, zoals de Europese begrotingsregels voorschreven?

Gedwongen

De ECB had geen rare monetaire capriolen hoeven uit te halen, een herstelfonds was niet nodig geweest en alle landen samen hadden honderden zo niet duizenden miljarden euro ruimte gehad voor investeringen in onder meer vergroening en duurzaamheid. In de praktijk is die ruimte er nauwelijks en de ECB is min of meer gevangen en gedwongen het huidige beleid nog heel lang te voeren, met alle gevaren van dien die, naarmate je er langer mee doorgaat, toenemen (hopelijk niet exponentieel!). Kortom, het is van cruciaal belang begrotingsdiscipline niet te verliezen als gevolg van corona.

Enter Bruno Le Maire, de Franse minister van Economische Zaken. Die zei onlangs dat de EU maar eens zijn begrotingsregels moet heroverwegen in het post-coronatijdperk. De hoge staatsschulden zijn blijvend, impliceert hij, en de overheden moeten een nog grotere rol in de economie spelen. Die regels moeten dus flexibeler.

Elastiekjes

’Flexibeler’ impliceert al snel dat er geen flexibiliteit bestond sinds de regels werden bedacht, eind jaren negentig. Als iets niet waar is, dan is het wel dat de Europese begrotingsregels niet flexibel werden toegepast. Kort door de bocht: het aantal landen dat in een jaar voldeed aan de regels was doorgaans elk jaar kleiner dan het aantal landen dat ertegen zondigde. Er zijn elastiekjes die minder flexibel zijn dan de Europese begrotingsregels!

Wanneer de EU-leiders in Brussel over de begrotingsregels gaan praten, zullen Frankrijk en anderen dankzij Nederland een sterk argument in die discussie hebben. Niet dat van Knot, helaas, maar van onze demissionaire minister-president. Het kabinet besloot de avondklok vanaf tien uur te laten ingaan omdat negen uur niet meer te handhaven is. Dat is blijkbaar het nieuwe wetsprincipe, als we het niet kunnen (of willen) handhaven, dan schuiven we de grens net zo lang op totdat handhaven niet relevant wordt. Weet u wat ook niet te handhaven is? Europese begrotingsregels.

Begrotingsregels

Knot schreef ook dat we onze economie moeten verduurzamen. Lukt dat niet dan staat ons een veel ingrijpender crisis te wachten dan de coronacrisis. Ik vrees dat dat ook geldt als we de Europese begrotingsregels de facto voorgoed deactiveren.

Deze column is 24 maart jl. gepubliceerd in DFT.nl

Het bericht Rutte geeft de Fransen een stok om hem te slaan verscheen eerst op OHV.

Source

Categorised in: OHV, Research