Kapitalistische vrijemarkteconomie? Laat me niet lachen!

Edin Mujagić 2 Procent? Of toch iets meer? Onder economen en centrale bankiers gaat het al heel lang nergens anders meer over dan over de vraag welk inflatiepercentage na te streven. Zullen we een stap terug doen en ons afvragen of stijgende prijzen nastreven wel te rijmen is met kapitalistische, vrijemarkteconomieën waarin we ons menen te bevinden?

Schaarste zorgt voor hogere prijzen. Als in een jaar de aardappeloogst mislukt, dan gaat de prijs van een zakje aardappels omhoog. Nogal wiedes, toch? Aanhoudende inflatie zou je dus verwachten in een wereld waarin alles met het jaar schaarser wordt.

’Alles’ is alles wat we maken en verbouwen. Dat maken en verbouwen, daar worden we echter elk jaar beter in, dankzij opgedane ervaring, nieuwe inzichten, technologische uitvindingen en toepassingen ervan. Al die effecten vatten we samen in de stijging van de productiviteit.

Stijgende productiviteit houdt in dat we met minder grondstoffen en in minder tijd, méér (en betere) producten kunnen maken dan in het verleden. Stijgende productiviteit houdt daarmee in dat schaarste afneemt en drukt daarmee de prijzen omláág.

Doorgaans is in de afgelopen 50 jaar de productiviteit veel harder gestegen dan de vraag. Inflatie had daarmee een relikwie uit het verleden moeten zijn anno 2021. In werkelijkheid zijn de prijzen echter in de afgelopen decennia meer dan één keer over de kop gegaan.

Hoe dat zo?

De centrale banken hebben voor kunstmatige schaarste gezorgd! Zij hebben zoveel ongedekt geld bijgedrukt, dat de vraag naar goederen en diensten die dat mogelijk maakte, veel spullen schaarser maakte óndanks de indrukwekkende toename van de productiviteit.

De laatste tijd is dat zorgen voor kunstmatige schaarste is een soort superturboversnelling gekomen. Tegelijkertijd zorgt één van de nadelige effecten van te veel geld drukken ervoor dat de productiviteit steeds meer moeite heeft te stijgen.

Ik heb het over het fenomeen zombie-bedrijven; bedrijven die eigenlijk zo inefficiënt zijn dat ze zouden moeten omvallen om arbeid en kapitaal waar ze beslag op leggen vrij te geven voor nuttiger gebruik. Dat is creatieve vernietiging waar Joseph Schumpeter over schreef. Dat proces zorgt ervoor dat nieuwe industrieën een plek krijgen in plaats van oude en onze welvaart en welzijn kunnen stijgen. Creatieve vernietiging hoort bij kapitalisme als een bal bij een balsport.

Afremmen

Door te veel geld te drukken, zorgen de centrale banken ervoor dat die zombiebedrijven niet omvallen. Aangezien die bedrijven zeer lage productiviteit kennen, remmen ze de stijging van de productiviteit in de hele economie af. Hoe meer zombiebedrijven, des te lastiger het is voor de productiviteit om te klimmen. Hoe lastiger het voor de productiviteit is om te klimmen, des te moeilijker is het voor een economie om te groeien.

Sinds 1971 kunnen de centrale banken onbeperkt geld bijdrukken. Het is geen toeval dat het aandeel zombiebedrijven in de totale bedrijvenpopulatie in de afgelopen decennia opgelopen is van 2 procent naar inmiddels tussen 15 en 20 procent, in sommige landen zelfs ruim 20 procent.

Het is ook geen toeval dat de toename van de productiviteit de laatste, zeg, 20 jaar, tegenvalt. Net zoals het geen toeval is dat de economische groei vrij laag is, zeker gezien de rentestanden en begrotingstekorten (lees, hoe sterk de overheden de economie in de rug duwen).

Het zeer ruime monetaire beleid ontregelt het proces van creatieve vernietiging, belemmert daarmee een snellere stijging van de productiviteit én creëert kunstmatige schaarste. Met andere woorden: zorgt voor onnatuurlijke aanhoudende inflatie, lage economische groei en, in de kern, belemmert de vrijemarktwerking.

Als u dus weer eens een centrale bankier of econoom hoort zeggen dat (hogere) inflatie nastreven koste wat kost moet, weet dan dat wat ze in feite zeggen is dat vrijemarktwerking en kapitalisme het onderspit moeten delven.

Dat is nogal wat, in de wetenschap dat kapitalisme en vrijemarktwerking voor meer welvaart, welzijn en vrijheid zorgt; níet het socialisme en centraal gestuurde planeconomie. Ons economisch stelsel heeft al meer trekjes van dat laatste als u het mij vraagt en, afgaand op de geluiden uit de monetaire hoek, dat lijkt in de toekomst alleen maar meer het geval te worden.

Deze column is 8 september jl. gepubliceerd in Dft.nl

Het bericht Kapitalistische vrijemarkteconomie? Laat me niet lachen! verscheen eerst op OHV.

Source



Categories: Research