Japanse toestanden ook hier onvermijdelijk

Japan. Grote kans dat de een nu denkt aan sushi of sumoworstelen, terwijl iemand anders juist die prachtige kersenbloesem voor zich ziet. Iemand die iets in de economie doet, associeert Japan zeer waarschijnlijk ook met de term ’verloren decennium’ of een variant daarop.

apan is onder economen en in economisch onderwijs hét voorbeeld van een economie die langdurig in een soort comateuze toestand verkeert. Begin jaren negentig liep de zeepbel in Japan leeg en het land heeft zich er nooit van hersteld.

Deflatie

Dé aandelengraadmeter van het land van de rijzende zon, de Nikkei 225-index, is tegenwoordig te vinden op circa 27.500 punten, wat een behoorlijk eind weg is van de stand van bijna 39.000 punten begin jaren negentig. De inflatie zakte en het land vecht sindsdien tegen deflatie, hét angstbeeld van de westerse landen.

De economische groei halveerde ruim: van 5% in het decennium vóór het leeglopen van de zeepbel naar met moeite tussen 1 en 1,5% gemiddeld per jaar sindsdien. Dat gemiddelde verbloemt het feit dat de Japanse economie vaker op de nullijn zat of eronder dan erboven.

Grote angst

Dat gedrag van de Japanse economie leverde zelfs een woord op. Als economen het over het gevaar van langdurig lage groei en inflatie in het Westen hebben, dat vatten ze dat samen met één woord: japanisering van een economie. De gezichtsuitdrukking bij het horen of uitspreken van dat woord is doorgaans eentje van grote angst.

Japanisering wordt als iets abnormaals gezien en dat rechtvaardigt in onze contreien alle middelen om het te voorkomen. Denk daarbij aan rentes op 0% houden of zelfs daaronder, begrotingstekorten opvoeren tot ongekende hoogten en nog meer schulden stapelen op de voor veel landen al te hoge hoop.

Vergrijzing

Ik vind dat eerlijk gezegd getuigen van onwil of onmacht de realiteit onder ogen te zien. Vergrijzing drukt de economische groei omlaag. Japan is een voorloper daarin, het Westen begint er nu pas op voelbare schaal mee te maken te krijgen.

Een groot deel van de economische groei in het Westen stoelde de afgelopen decennia op almaar meer schulden aangaan. Er is echter een grens hoe ver je schulden kunt opvoeren met extra economische groei al gevolg. Die grens is Japan in een eerder stadium overschreden en voor veel en steeds meer westerse landen geldt dat ze in die zone verkeren.

Zombiebedrijven

Wat de centrale banken doen om de inflatie aan te jagen, kan precies het tegenovergesteld effect hebben. Er is sprake van inflatie als de prijzen stijgen. Die stijgen als de vraag naar goederen en diensten hoger is dan het aanbod ervan. Het vergt niet al te veel fantasie te stellen dat de centrale banken met hun beleid ervoor zorgen dat het aanbod hoog blijft, onder meer doordat ze allerlei zombiebedrijven – een term die overigens gemunt is op basis van een analyse van de Japanse economie! – overeind houden.

Tegelijkertijd kan het best zo zijn dat ze de vraag afremmen; mensen voelen aan hun water dat er iets niet in de haak is als de centrale bankiers keer op keer zeggen de rentes nog jarenlang op of onder 0% te zullen houden, koste wat kost.

Rampzalig?

De realiteit niet onder ogen willen of kunnen zien en dus economische groei van zeg 1,5% per jaar als rampzalig beschouwen, is een ernstige zaak omdat het het beleid rechtvaardigt dat ons, als het misgaat, in een situatie kan brengen waarin we maar wat graag die Japanse toestanden zouden willen zien.

Japan is onder economen en in economisch onderwijs hét voorbeeld van een economie die langdurig in een soort comateuze toestand verkeert. Begin jaren negentig liep de zeepbel in Japan leeg en het land heeft zich er nooit van hersteld.

Deflatie

Dé aandelengraadmeter van het land van de rijzende zon, de Nikkei 225-index, is tegenwoordig te vinden op circa 27.500 punten, wat een behoorlijk eind weg is van de stand van bijna 39.000 punten begin jaren negentig. De inflatie zakte en het land vecht sindsdien tegen deflatie, hét angstbeeld van de westerse landen.

De economische groei halveerde ruim: van 5% in het decennium vóór het leeglopen van de zeepbel naar met moeite tussen 1 en 1,5% gemiddeld per jaar sindsdien. Dat gemiddelde verbloemt het feit dat de Japanse economie vaker op de nullijn zat of eronder dan erboven.

Grote angst

Dat gedrag van de Japanse economie leverde zelfs een woord op. Als economen het over het gevaar van langdurig lage groei en inflatie in het Westen hebben, dat vatten ze dat samen met één woord: japanisering van een economie. De gezichtsuitdrukking bij het horen of uitspreken van dat woord is doorgaans eentje van grote angst.

Japanisering wordt als iets abnormaals gezien en dat rechtvaardigt in onze contreien alle middelen om het te voorkomen. Denk daarbij aan rentes op 0% houden of zelfs daaronder, begrotingstekorten opvoeren tot ongekende hoogten en nog meer schulden stapelen op de voor veel landen al te hoge hoop.

Vergrijzing

Ik vind dat eerlijk gezegd getuigen van onwil of onmacht de realiteit onder ogen te zien. Vergrijzing drukt de economische groei omlaag. Japan is een voorloper daarin, het Westen begint er nu pas op voelbare schaal mee te maken te krijgen.

Een groot deel van de economische groei in het Westen stoelde de afgelopen decennia op almaar meer schulden aangaan. Er is echter een grens hoe ver je schulden kunt opvoeren met extra economische groei al gevolg. Die grens is Japan in een eerder stadium overschreden en voor veel en steeds meer westerse landen geldt dat ze in die zone verkeren.

Zombiebedrijven

Wat de centrale banken doen om de inflatie aan te jagen, kan precies het tegenovergesteld effect hebben. Er is sprake van inflatie als de prijzen stijgen. Die stijgen als de vraag naar goederen en diensten hoger is dan het aanbod ervan. Het vergt niet al te veel fantasie te stellen dat de centrale banken met hun beleid ervoor zorgen dat het aanbod hoog blijft, onder meer doordat ze allerlei zombiebedrijven – een term die overigens gemunt is op basis van een analyse van de Japanse economie! – overeind houden.

Tegelijkertijd kan het best zo zijn dat ze de vraag afremmen; mensen voelen aan hun water dat er iets niet in de haak is als de centrale bankiers keer op keer zeggen de rentes nog jarenlang op of onder 0% te zullen houden, koste wat kost.

Rampzalig?

De realiteit niet onder ogen willen of kunnen zien en dus economische groei van zeg 1,5% per jaar als rampzalig beschouwen, is een ernstige zaak omdat het het beleid rechtvaardigt dat ons, als het misgaat, in een situatie kan brengen waarin we maar wat graag die Japanse toestanden zouden willen zien.

Deze column is 30 december jl. gepubliceerd in DFT.nl

Het bericht Japanse toestanden ook hier onvermijdelijk verscheen eerst op OHV.

Source