Een gratis lunch bestaat niet, politici

Als ik de kans zou krijgen politici in Nederland en elders éénmalige economie-les te geven, waar zou die over gaan? Dat vroeg een vriend van me laatst. Zo’n les zou uit vijf woorden bestaan, antwoordde ik!

Aannemende dat die les niet te lang mag duren en niet te technisch mag zijn, zou ik namelijk eerst een minuut lang ‘there is no free lunch’ (TINFL) herhalen en vervolgens alle aanwezigen om de beurt dat meermaals laten zeggen. Als huiswerk zouden ze ‘100 keer there is no free lunch opschrijven’ meekrijgen. Die belangrijke les is in loop der tijd namelijk in vergetelheid geraakt.

‘Een gratis lunch bestaat niet’ geeft weer dat elke maatregel die de politici nemen, behalve gewenste ook óngewenste effecten zal hebben. Ofwel, er zijn altijd kosten eraan verbonden. Hoe gekker de maatregel, des te groter die ongewenste effecten zijn.

Broodnodig

Die les is broodnodig omdat ik de laatste tijd nogal wat wishful thinking om niet te zeggen luchtfietserij-beleidsplannen voorbij zie komen. Zo stelde een voormalig hoofdeconoom van het Internationaal Monetair Fonds onlangs voor begrotingsregels in de EU te vervangen door begrotingsstandaarden. Dus weg met ‘maximaal 3 procent begrotingstekort’ en in plaats daarvan iets als ‘de lidstaten moeten te hoge tekorten voorkomen’.

Als een land zondigt, aldus de bedenker, dan zou de Europese Commissie of het Europese Hof van Justitie een sanctie moeten opleggen. Hij vergat alleen een detail te melden, namelijk dat sinds de komst van de euro in 1999 nogal wat landen zondigden tegen de regels, zonder dat de Europese Commissie ook maar één keer een sanctie oplegde! En aangaande het Hof: dat is hetzelfde Hof dat, oordelend over het ECB-beleid, ooit zei dat het allemaal mag omdat de ECB zegt dat het nodig is en die zal het wel weten!

Hoge tekorten

Bovendien: hóe zou je bepalen dat een land zondigt tegen ‘de lidstaten moeten te hoge tekorten voorkomen’? Wat ‘de lidstaten’ is, daar is geen discussie over mogelijk maar wat is ‘te hoog’ in een wereld met vage regels? Zelfs over ‘voorkomen’ kun je discussiëren, want ik hoor ze nu al, landsadvocaten van landen zoals Italië, pleidooien houden als: ‘edelachtbare, wij hebben geprobeerd te hoge tekorten (wat dat dus ook mag zijn) te voorkomen. We zijn gefaald maar we hebben het wél geprobeerd dus ons is niets aan te rekenen’. Ik heb geen twijfel dat landen zoals Italië zo’n begrotingsstandaard daarom meteen zouden onderschrijven.

Grotere trend

Zo’n voorstel is een onderdeel van een grotere trend, naar verheerlijking van wat moderne monetaire theorie wordt genoemd. Kort samengevat komt dat erop neer dat de omvang van overheidsschulden niet relevant is zolang de rente en de inflatie laag zijn. Ofwel: verplaats de geldpersen naar de ministeries van Financiën en zet ze maar aan.

Dat de hoogte van de schulden niet relevant zijn bij lage inflatie en rentes kan wel zo zijn, maar hoe zit het met als de rentes en inflatie wél gaan stijgen? Nou, zeggen de MMT-ers, dat gebeurt niet want als de inflatie stijgt, zullen politici en de centrale banken stoppen met geld drukken.

Als je, gegeven de trackrecord van politici overal en altijd, zoveel vertrouwen erin hebt dat dat zal gebeuren, dan ben je naïef en dan druk ik me nog mild uit. En dus zou dat beleid nogal wat ongewenste gevolgen hebben. Dat zeg ik niet, dat leert de historie ons.

Vandaar: ‘there is no free lunch’. 1000 keer opschrijven als huiswerk, is beter dan 100 keer.

Deze column is 28 oktober jl. gepubliceerd in DFT.nl

Het bericht Een gratis lunch bestaat niet, politici verscheen eerst op OHV.

Source



Categories: OHV, Research

%d bloggers liken dit: