De Duitse draai

Dat de Duitse regering inmiddels pal achter het ruimhartige monetaire beleid van de ECB staat, en niet langer afkerig is van eurobonds, komt de nieuwe voorzitter van de EU goed uit, schrijft Edin Mujagic.

Het coronavirus overvalt de wereld en een medische catastrofe dreigt. Dat was, kort samengevat, de situatie in maart dit jaar. De overheden in alle Europese landen reageerden met omvangrijke financiële steun maar ook met lockdowns. Naar buiten gaan mocht in veel landen alleen als het echt nodig was. In landen waar men niet zo ver ging, bleven de mensen vanzelf thuis omdat alle restaurants en veel winkels gesloten waren.Beide ingrepen wierpen vruchten af. De financiële steun voorkwam veel faillissementen en ontslagen en nam ook een belangrijk deel van de angst bij huishoudens en ondernemers weg. De lockdown was funest voor economische groei in de eerste helft van het jaar, maar de verdere verspreiding van het coronavirus werd wel voorkomen. Met de conclusie dat het virus misschien niet verslagen maar op zijn minst bedwongen was, werden ook de lockdownmaatregelen heroverwogen. Versoepeling, waar iedereen naar snakte, werd mogelijk. Restaurant en winkels gingen weer open, mensen konden terug naar hun werk en de ANWB kon weer eens na een lange pauze files melden op de Nederlandse wegen.

VS x Europa

Ook in de VS werden lockdowns opgeheven. Sinds de versoepeling in het land, namen bedrijven hordes mensen weer aan en ging de werkloosheid behoorlijk omlaag. Alleen, die versoepeling gaf het coronavirus weer de kans verloren terrein terug te pakken. In de VS is de situatie schrijnend te noemen, met tienduizenden nieuwe besmettingen per dag en een dodental dat tot de hoogste ter wereld behoort.

In Europa is de situatie veel beter. Ondanks de verregaande versoepeling neemt het aantal besmettingen in veel landen niet toe. Maar het gevaar loert wel. In Oost-Europa en op de Balkan bijvoorbeeld viert het coronavirus hoogtij. Een tweede golf in West-Europa is niet uit te sluiten. Op basis daarvan worden er allerlei grimmige economische scenario’s gemeld.

Minder bang voor de tweede golf

Begrijp me niet verkeerd, een tweede coronagolf zal de economie nieuwe schade berokkenen, natuurlijk. Maar er zijn wel wat verschillen vergeleken met maart dit jaar. Om te beginnen is niemand meer verrast, dat het coronavirus rondwaart. Dat weten we nu wel. Waar de overheden in maart ad hoc maatregelen moesten nemen op basis van weinig informatie en inzichten, hebben zij sindsdien ervaring opgedaan. Ik kan me bijvoorbeeld heel goed voorstellen dat bij een mogelijke tweede golf, de regeringen niet meer zoals in maart met een kanon op een mug zullen schieten,  maar dat de landen in staat zullen zijn gerichtere maatregelen te nemen dan bij de eerste golf.

Op Europees niveau is er ook meer eensgezindheid over te nemen maatregelen. Even onafhankelijk wat je van de beoogde maatregelen, zoals de komst van de eurobonds en een coronafonds vindt, het feit is wel dat deze zaken de onzekerheid voor een deel voorkomen. Dat alles betekent niet dat de economie immuun is geworden voor een nieuwe coronagolf, maar betekent wél dat de schade relatief kleiner kan uitpakken dan bij de eerste golf.

Eigen Duits belang eerst

Dan is er nog het feit dat corona voor een met het oog op de komende jaren zeer belangrijke draai heeft gezorgd in Europa, meer specifiek in Duitsland. Als er twee zaken waren die Duitsland niet kon doen sinds 1945, dan was het wel Europa willen leiden en het eigen belang voorop stellen. Europa willen leiden riep namelijk al snel de herinneringen aan de twee wereldoorlogen op. Het eigen belang voorop stellen was niet in overeenstemming met de boetedoening voor de genoemde oorlogen. Althans, in het openbaar.

Achter de schermen streefde Duitsland wel degelijk het eigen belang na. Tegenhouden van een gemeenschappelijke munt is hier een voorbeeld ervan. Die is er wel gekomen, maar niet nadat Duitsland sinds de jaren 70 verschillende pogingen had ondernomen om de eenheidsmunt tegen te houden. De euro is er uiteindelijk alleen gekomen omdat Duitsland dat in zijn belang vond: het opgeven van de Duitse mark was de prijs voor de hereniging van Oost- en West-Duitsland, een zaak van nationaal belang voor het land en het was een prijs die Duitsland wilde betalen.

Net als tegen een gemeenschappelijke munt, verzette Duitsland zich ook heel lang tegen eurobonds, de gezamenlijke staatsobligaties in de Unie. Dat verzet is inmiddels ook verleden tijd. Duitsland realiseert zich heel goed, dat het (net als Nederland) wel kan roepen dat te veel andere landen zich onverantwoord gedragen, maar als het puntje bij paaltje komt, dan moeten die landen geholpen worden. Er is geen andere keuze, zo weten ze ook in Berlijn.

Voorzitter Duitsland

De Duitse economie is sterk, maar ook doordat de euro het onmogelijk maakt voor andere landen via waardedaling van hun valuta de crisis te lijf te gaan. Dat de ECB de rentes zeer laag houdt, levert Duitsland ook heel wat voordelen op. De regering bespaart honderden miljarden aan rentelasten, om maar wat te noemen.

Het is in het Duits nationaal belang blijkbaar om de EU en de eurozone te verdiepen en de landen meer aan elkaar te binden. De coronacrisis biedt Duitsland de gelegenheid om daar openlijk vooruit te komen. De Europese Unie heeft een sterk, leidend Duitsland nodig, daarvan is Berlijn overtuigd. Of zoals bondskanselier Angela Merkel onlangs zei: “Europa heeft ons nodig, net als dat wij Europa nodig hebben.” Dat Duitsland vanaf deze week de voorzittershamer van de Europese Unie voor een half jaar overneemt, komt heel goed uit en is symbolisch.

Samen optrekken met Italië en Frankrijk

Wanneer Berlijn over zes maanden die hamer doorgeeft aan de nieuwe voorzitter, zal dat niet betekenen dat Berlijn weer naar de achtergrond verdwijnt of zijn standpunten wijzigt. Die nieuwe Duitse opstelling betekent dat allerlei zaken die niet eens zo lang geleden ondenkbaar waren, werkelijkheid gaan worden. Eurobonds is een voorbeeld of, meer algemeen, dat de Europese integratie de komende jaren verder zal gaan.

Dat het Duitse parlement deze week met een ruime meerderheid achter het beleid van de ECB ging staan, ondanks het feit dat veel Duitsers dat beleid verguizen en het hoogste rechtscollege van het land in mei oordeelde dat de bank zijn boekje te buiten ging, is symbolisch voor deze structurele draai van Duitsland.

Een concreet gevolg daarvan zal zijn dat de ECB nu nog makkelijker dan voorheen het huidige beleid nog jarenlang kan voortzetten. Waar de bank in het verleden altijd Frankrijk en Italië achter zich had staan, kan het nu ook Duitsland aan dat rijtje toevoegen.

Deze column is 3 juli jl. gepubliceerd in IEXProfs

Het bericht De Duitse draai verscheen eerst op OHV.

Source

Categorised in: OHV, Research

Zoeken op categorieën met specifieke info..

%d bloggers liken dit: