Centrale bank nog geheimzinniger dan bodem van de oceaan

Ik wil het vandaag voor de verandering een beetje opnemen voor de centrale bankiers! Ik wil u namelijk meenemen achter de schermen van hun werk om u te laten zien hoe lastig hun werk is. Dat is een zo mogelijk nog onbekender terrein voor velen dan wat zich afspeelt op de bodem van onze oceanen, waar we heel, hele weinig over weten.

Geen wonder dat de ECB onlangs concludeerde dat ’slechts weinigen begrijpen echt wat we doen en weten zeker niet waarom we doen wat we doen’. Dat geldt voor andere centrale banken net zo goed. Voor mij was dat de reden een hoorcollege over centrale banken op te nemen, met heel veel aandacht voor de kompassen waarmee de centrale bankiers door het monetaire en economische jungle moeten manoeuvreren. Laat ik ter illustratie slechts een van die kompassen introduceren, iets wat economen de ’output gap’ noemen.

Output gap is het verschil tussen hoe hard een economie groeit en hoe hard een economie kan groeien zonder dat die te hard of te langzaam groeit. ’Potentiële groei’, noemen economen die laatste.

Inflatie

Output gap is een belangrijk kompas voor de centrale bankiers omdat als de werkelijke groei hoger is dan die potentiële groei, de inflatie zal oplopen. Immers, de vraag is dan groter dan wat aanbod aan kan. De output gap is positief, zeggen economen dan. Omgekeerd geldt dat als de werkelijke groei láger is dan de potentiële groei, de zogeheten negatieve output gap, aanbod juist de vraag overstijgt en dalende inflatie zo niet deflatie dreigt. In het eerste geval moet de rente omhoog om de economie af te remmen, in het tweede geval omlaag om die aan te jagen.

Het probleem is alleen dat economische groei ’in real time’ meten een uitdaging op zich is. Natuurlijk, elk kwartaal krijgen we te horen hoe hoog de groei is geweest, maar dat is slechts een eerste schatting, gebaseerd op best weinig harde cijfers. Het is pas na een jaar of twee dat de statistici met definitieve groeicijfers komen voor economische groei in een jaar. En dan is de werkelijke groei nog het meest tastbare deel van de output gap!

Ballenbak

Hoe hoog het tweede deel, de potentiële groei is, is alleen ruw te schatten. Het is een opgave die te vergelijken is met de vraag hoeveel ballen er liggen in de ballenbak bij de Ikea: de kans dat je het goede antwoord geeft is nog kleiner dan de kans dat je twaalf maanden achter elkaar de jackpot in de Staatsloterij wint.

En omdat een renteverandering vandaag pas over enige tijd – zo’n 1 à 2 jaar maar ook dat is een schatting én varieert nogal afhankelijk van het economisch klimaat – effect krijgt, moet je als centrale bankier de output gap in de toekomst inschatten. Concreet: anno 2020 moet de ECB inschatten hoe hoog de werkelijke groei in 2022 zal zijn en dan ook nog hoe hoog die ongrijpbare potentiële groei zal zijn in dat jaar!

Zonder radar

Centrale bankiers vliegen de hele tijd met één oog dicht en andere wazig, zonder radar, vaker wel dan niet in een hevige storm, zonder contact met controletoren en met hendels die met een behoorlijke vertraging reageren nadat de piloot ze omhoog om omlaag drukt. Daarom ben ik elke keer weer verbaasd als ik centrale bankiers met veel stelligheid hoor vertellen over dat een zekere actie zeker nodig is.

Deze column is 18 november jl. gepubliceerd in DFT.nl

Het bericht Centrale bank nog geheimzinniger dan bodem van de oceaan verscheen eerst op OHV.

Source



Categories: OHV, Research

%d bloggers liken dit: